محمدعلی نجفی، مشاور رییس جمهوری در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،گفت: ای کاش این مراسم بزرگداشت و تکریم مریم عزیز در زمان حیات او انجام میشد و ای کاش این جلسه با پیام مریم، این بانوی افتخارآفرین ملی همراه میشد.
به گزارش خبرنگار ما، این سخنان در مراسم بزرگداشت پروفسور مریم میرزاخانی نابغه ایرانی ریاضیات شنبه 31 تیرماه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی بیان شد. این مراسم که بدون حضور خانواده مریم میرزاخانی برگزار شد، همچنین با سخنرانی دکتر حسن بلخاری، رییس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دکتر محمدعلی دهقان، رییس انجمن ریاضی ایران، عبادالله محمودیان، استاد دانشگاه صنعتی شریف و علی ایرانمنش، نایب رییس آکادمی جهانی ریاضی و شیمی همراه بود.
بنابراین گزارش،محمدعلی نجفی، مشاور رییس جمهوری درباره واکنشهای متفاوت از عموم و اهالی علم درمورد درگذشت مریم میرزاخانی گفت: خبر در گذشت مریم به سرعت نه تنها در ایران بلکه در جهان منتشر شد و نکته جالب آنکه واکنشهای متفاوتی نسبت به این خبر نه تنها در بین ریاضیدانان و یا دانشمندان علوم مختلف دیده شد، بلکه عموم مردم در کشور نسبت به این خبر واکنش نشان دادند و بسیاری احساس تاسف کردند.
مشاور رییس جمهوری ادامه داد: افرادی که شاید اصلا با ریاضیات و یا حتی با علم در طول روزمرگیشان سروکار ندارند اما با شنیدن این خبر بسیار دچار تاسف شدند و از مریم با عنوان یک قهرمان ملی یاد کردند.
نجفی افزود: ملت ما دارای یک ضعف یا بیماری تاریخی است و آن اینکه متاسفانه قدرشناسی و احترام نسبت به شخصیتهای بزرگ علم و فرهنگ معمولا پس از مرگشان بیشتر از دوران حیاتشان است و معمولا آثار آنان پس از مرگشان مورد توجه قرار میگیرد و امیدوارم نوعی امنیت فرهنگی در این موارد در کشور برقرار شود.
وی در ادامه مراسم بزرگداشت مریم میرزاخانی افزود: در این مراسم میخواهم از دو وجه علمی و اخلاقی مریم میرزاخانی یاد کنم. استعداد مریم در سال 1372 زمانی که وی دوم دبیرستان بود برای ما کشف شد. در آن سالها دورههایی برای دانشآموزان با استعداد در دانشگاه صنعتی شریف در تابستان برگزار شد که مریم به همراه دانشآموز دیگری به نام «رویا بهشتی زواره» در این دورهها شرکت کردند و چندی بعد وارد تیم المپیاد ریاضی شدند و آن موقع مریم و رویا سوم دبیرستان بودند و جزو اولین دخترانی بودند که به مسابقات المپیاد ریاضی اعزام شدند و در کمال شگفتی مریم مدال طلا را برد و سال بعد هم همین مدال را دریافت کرد.
نجفی ادامه داد: مریم مقالهای را در همان سالها در یکی از معتبرترین نشریات علمی آمریکا چاپ کرد و در دوران دانشجویی در دانشگاه صنعتی شریف هم به همین ترتیب مقالات ارزندهای را چاپ کرد که در نهایت پذیرش دانشگاه هاروارد را دریافت کرد.
مشاور رییس جمهوری گفت: تز دکتری مریم از سختترین رشتهها بود که مساله جدیدی در این علم را حل کرد. این یک مساله کاملا انتزاعی بود که حتی توضیح و فهم آن برای بسیاری از ریاضیدانان دشوار است اما وی این مساله را واکاوی کرد و یک عمل کاربردی در سیستمهای دینامیکی انجام داد. مثال آن شبیه حرکت گوی بازی بیلیارد است که به بدنه های میز بیلیارد اصابت می کند و مریم توانست برای محاسبه این حرکت کاملا انتزاعی،فرمولی پیدا کند تا به صورت کاربردی محاسبه شود.همین پروژه مدالهای متفاوتی برای مریم در پی داشت که ارزندهترین آن مدال فیلدز که به عنوان اولین زن ریاضیدان در جهان و ایران به این موفقیت دست یافت که مدال فیلدز برابر با همان مدال نوبل در رشتههای دیگر است با این تفاوت که مدال فیلدز هر چهار سال یک بار به دانشمندان اعطا میشود.
نجفی افزود: مریم جزو ده ریاضیدان زن برتر دنیاست. می توان گفت جایگاه تاریخی مریم شبیه آمالی امی نوتر،ریاضیدان بانفوذ آلمانی است که به واسطه سهم ممتازی که در جبر انتزاعی و فیزیک نظری داشت شناخته شده است.ولی از نظر مرگ در جوانی در عین شکوفایی شبیه اورایست گالوا، ریاضیدان و انقلابی فرانسوی بود. گالوا، از پیشگامان مطالعه نظریه گروهها است و با کارهای او بود که نقطه عطفی در جبر ایجاد شد.گالوا در 21 سالگی در جریان یک دوئل کشته شد و اگر او 5 سال بیشتر زندگی می کرد،انقلاب ریاضی انجام می داد و می توان گفت ای کاش مریم هم جسمش همانند توان زندگی علمی اش بود و در دوئل با سرطان زنده می ماند که اگر 5 سال بیشتر زندگی می کرد،حل مسائل زیادی را به جامعه جهانی تقدیم می کرد.
وی با اشاره مشکلات علمی میرزا خانی در قبولاندن خود به مک مولن،گفت:مک مولن به عنوان استاد راهنمای میرزاخانی به خاطر سن او،ابتدا نمی خواست وی را بپذیرد اما آنقدر مریم پافشاری کرد تا این دانشمند به توانایی های او پی برد.در آینده کاری،معادله برعکس شد و وی استاد راهنمای مریم میرزاخانی در مقطع دکترای دانشگاه هاروارد شد که به اخذ جایزه فیلتز منجر شد.
یکی از دوستانش تعریف می کند که روزی در استنفورد از او پرسیدیم که مشغول چه هستی؟ مریم گفته بود سه ماه است که روزی 8 ساعت در حال کارکردن روی مساله ای هستم که کتار جلو نمی رود،اما سرانجام پیروز خواهم شد.باید بیشتر تلاش کنم!
مریم سادگی خاصی داشت،صمیمیت،تواضع و نوع دوستی و سخاوت علمی او مثال زدنی بود.یکی از خصوصیات علمی دانشمندان خساست در در میان گذاشتن یافته های علمی است اما مریم در این قضیه سخاوت داشت.حجب و حیای فراوانی داشت که گهگاه با او شوخی هم می کردیم،با حجب و حیا می خندید.
مریم میرزاخانی از نظر اخلاقی دارای شخصیت قوی با اراده و با اعتماد به نفس بود همچنین وی دارای پشتکار بسیاری درباره حل مسایل ریاضی بود.او به دکتر شعشعانی گفته بود که پدرو مادرم در پرورش من بسیار نقش داشتند زیرا من را آزاد می گذاشتند که راه خودم را بروم و اصلا به دنبال نمره نبودند.
به اعتقاد من، مریم میرزاخانی جواهری گرانبها برای همه جهانیان بود هم از نظر علمی و هم از نظر شخصیت اخلاقی میتوانست الگویی تمام عیار برای مردم بهویژه جوانان اهل علم باشد.
مریم را نباید با دیده منفرد نگاه کرد،او ثمره سی سال تلاشی است که هنوز هم در جریان است.استعدادهای زیادی همانند مریم در ایران وجود دارد که باید کشف شوند و اگر چنین شود می توانند مایه مباهات شوند.کسانی که اگر امکانات برای آنها ایجاد شود و قدر آنها دانسته شود می توانند بدرخشند اما وزارت علوم شرایطی ایجاد نمی کنند که چنین امری تحقق یابد.الان در دانشگاه صنعتی شریف و دانشکئده ریاضی افرادی وجود دارندکه افتخارات شبیه مریم را کسب کرده اند ولی در محاق اخراج هستند چون مقاله ندارند!
درصورتیکه مقاله مهم نیست بلکه باید وضع دانشگاه به گونه ای باشد که ای انتظار را نداشته باشند که پژوهشگران حتما کاری کاربردی را ارائه دهند.ما در دانشگاه ها شاهد هستیم که خیلی از دانشجویان بابت چاپ مقاله ISIبسیار زیر فشار هستند.اینکه آقای بلخاری در سخنرانی خود به احترام به علم ریاضی نکته ای گفتند خیلی ارزشمند است و باید نگاه مکانیکال از دانشگاه ها حذف شود.
سپس محمدعلی دهقان درباره نقش انجمن ریاضی ایران و پیشرفت ریاضی در عرصه بینالمللی و نقش تربیتی که این انجمن در پرورش استعدادهایی مانند میرزاخانی داشت، اظهار کرد: انجمن ریاضی ایران اولین انجمن علمی کشور است که از سال 1349 تاسیس شد و در طول این سالها مسابقات متفاوت ریاضی را داشتیم و از افتخارات انجمن این است که مریم میرزاخانی دو بار موفق به کسب مدال طلا شد.
رییس انجمن ریاضی ایران افزود: در حال حاضر برجستهترین ریاضیدانان دنیا ایرانی هستند که هر کدام دارای بهترین افتخارات هستند و متاسفانه در ایران قدر آنها شناخته نمیشود و برای آنها تنها مراسم یادبود برگزار میکنیم.
دهقان گفت: متاسفانه ایران در وضعیت خوبی از لحاظ توجه به رشته ریاضی در داخل ندارد اکثر دانشآموزان با استعداد رشته تجربی را انتخاب میکنند و مریم میرزاخانی میتواند الگویی بسیار مناسب برای جوانترها باشد و بیشک برای پیشرفت در صنایع و پروژههای فنی باید علم ریاضی پیشرفت بسیاری داشته باشد.شاهد هستیم که در مقابل 550 هزار نفر متقاضی رشته تجربی،فقط 140 هزار نفر متقاضی ریاضی وجود دارد که این زنگ خطری برای جامعه ماست زیرا پیشرفت و سازندگی کشور نیازمند علوم پایه است.
وی ادامه داد: ایران در رتبه شانزدهم دنیا در ردهبندی جهانی در این علم قرار دارد و به جرات باید بگویم ایران جزو بیست کشور اول دنیا قرار دارد و کشورهایی نظیر رمانی و چک بعد از ایران قرار دارند.
دهقان گفت: سه سال قبل که مریم میرزاخانی مدال فیلدز را برد از بین کشورهایی که مدال فیلدز را بردند کشور ما در بین 15 کشور اول قرار گرفت و در اتحادیه جهانی ریاضی ایران از سال 2003 به سطح چهارم صعود کرده است و با وجود مدال فیلدز مریم میرزاخانی میتوانیم به سطح پنجم صعود کنیم.در جهان اسلام فقط عبدالسلام پاکستانی یک نیم مدالی پیشتر از این داشته است و الان با وجود نقش مریم،وضع ما بهتر شده است که باید آن را حمایت کنیم.
عبادالله محمودیان استاد دانشکده علوم ریاضی دانشگاه صنعتی شریف،نیز از دست دادن مریم میرزاخانی را ضایعهای اسفبار دانست و اظهار کرد: میرزاخانی با وجود عمر کمی که داشت تاثیری چندین ساله برای نسلها داشته و الگویی تاریخساز است. وی در خاطرات خود میگفت خوشبختانه دوران بلوغ من سالهای پس از جنگ بود و در کشور آرامش نسبی برقرار بود و از دیگر شانسهای من این بود که وزیر آن سالها ریاضیدان بود.تلاش ما در دانشگاه صنعتی شریف برگزاری کلاس های تابستانی بود که از آخرین سالهای دهه 60 ایجاد شده بود.با فیلم و سخنرانی در خدمت دانشجویان بودیم.میرزاخانی و رویا بهشتی دانشجویان سال دوم دبیرستان فرزانگان بودند که با طرح مساله من،راه حل هایی پیشنها دادند و من در آن جلسه احساس کردم این دو خیلی مساله را جدی گر فته اند و دز طول یک سال با آنها هندسه کار کردیم که نتیجه اش یک مقاله مشترک شد.هنوز هم افرادی روی آن مساله که تا مراحل میانی کار شده بود در حال مطالعه هستند.
با دکتر حداد عادل معاون وقت وزیر علوم،آقای نجفی،صحبت شد که چون این افراد سال سوم هستند و سال چهارمی ها می توانستند در المپیاد شرکت کنند ،خارج از نوبیت در المپیاد شرکت کنند.همه این موارد در یادداشت «باور کنیم رویش سبز جوانه را»به قلم دکتر حداد عادل در روزنامه اطلاعات به چاپ رسیده است.از همدوره ای های مریم،در دوره دوم 10 نفر بودند که 5 نفر از آنها در ایران هستند و یک نفر در سانحه ای کشته شد و 3 نفر را اطلاع دارم که در خارج هستند.بنا بر این نباید تابع شایعات بی اساس باشیم.
وی مریم میرزا خانی را تنها زنی در دنیا دانست که جایزه فیلدز را اخذ کرده است و افزود:مریم فقط 18 مقاله در کارنامه اش دارد که اتفاقا همگی آنها ISI نیست.در صورتیکه هستند کسانی که دارای 200 مقاله هستند و در سازمان های استخدام شده اند!او تنها زنی است که دو مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی را اخذ کرده است.
در سالهایی که او در گیر سرطان بود و بعد از دریافت این مدال ها،هیچ کاری برای او نکردیم،هیچ بنایی را به نامش نکردیم.کاش یک پژوهشکده ریاضی به نامش کنیم!
علی ایرانمنش در سخنرانی خود درباره رتبهبندی کشورها در اتحادیه جهانی ریاضی گفت: ایران در حال حاضر در رتبه چهارم این اتحادیه قرار دارد که این رتبهبندیها به تعداد دانشگاههایی که رشته ریاضی در آنها تدریس میشود، تعداد انجمنهای علمی ریاضی و تعداد ریاضیدانانی که در سطح جهانی دارای شاخصهای ویژهای هستند مانند مریم میرزاخانی که با دریافت مدال فیلدز وی نقش بسزایی در رتبه ایران به وجود آمد.
نایب رییس آکادمی جهانی ریاضی و شیمی ادامه داد: هنگامی که نام مریم میرزاخانی برای دریافت جایزه فیلدز در کره جنوبی اعلام شد، فیلمی را از سوی وی به نمایش گذاشتند که تصاویری از ایران سپس تهران و بیوگرافی مختصری از وی نشان دادند. در انتهای مراسم اکثر داوران به ایرانی بودن مریم پی بردند و رییس جمهوری کره جنوبی به عنوان یک بانو از مریم میرزاخانی به عنوان یک افتخار یاد کرد.
ایران منش،علاوه بر فیلدز،سه جایزه «رولف نوانلینا»،«گاس» و«چرن» را معرفی کرد و افزود: جایزه چرن 250 هزار دلار است که قابل مقایسه با دیگر جایزه ها نیست و برای طرح های کاربردی ریاضی است.
حسن بلخاری در ابتدای این مراسم درباره ارزش علم اظهار کرد: علم فیالنفسه نور است و تقسیم علم به رشتههای گوناگون تقسیم در غرض و موضوع است و این نوع تقسیمبندی اعتباری است و امر اعتباری نمیتواند مبنای ارزشی یا ضدارزشی در علوم باشد و نمیتوان گفت علوم انسانی برتر از علوم تجربی یا بالعکس است.
وی درباره موضوع این مراسم و بزرگداشت نابغه ایرانی ریاضیات مریم میرزاخانی گفت: میرزاخانی به حدی از علوم ریاضی رسید که مرزهای ناشناخته در این قلمرو را برای ما باز کرد و افقهای جدیدی در این علم را گشود و باید به این دستاوردهای علمی و ساحت های گوناگون علم،چون از یک منشا است،به دیده احترام نگریست.
توفیق سبحانی نیز در این مراسم در سخنان کوتاهی گفت:این بانو زود از دنیا رفت.زمانی که برای فاطمه سیاح که 43 سال بیشتر عمر نکرد برنامه داشتیم در انجمن آثار،این نکته را عرض کردم که وی فقط 43 سال سن داشت و با مرگش،ادبیات تطبیقی در دانشکده ها تعطیل شد.آن زمان مزارش معلوم بود اما الان از یاد فراموش شده است،باید برای این بانوی ریاضیدان که همگی بر تواضع و خصوصیات اخلاقی اش اذعان دارند،مستندی تهیه کرد و یکی از میادین و خیابان ها را به نام ایشان مزین کرد.
در این مراسم لوح یادبودی از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به سخن سنج،نماینده خانواده مریم میرزاخانی از موسسه خیریه رعد اهدا شد.
برچسبها:
گزارش
